Lật mặt những vụ thao túng thị trường vàng, chứng khoán

13 Tháng 08, 2022 | 03:55

(NLĐO) - Chiến thuật giao dịch "spoofing" - đặt lệnh chờ và nhanh chóng thoát lệnh với một khối lượng cực kỳ lớn trước khi khớp lệnh - đã bị cấm tại Mỹ theo Đạo luật Dodd - Frank năm 2010. Đây chỉ là một trong những cách thao túng và thu lợi từ thị trường vàng trên thế giới.

Chiến thuật giao dịch "spoofing" - đặt lệnh chờ và nhanh chóng thoát lệnh với một khối lượng cực kỳ lớn trước khi khớp lệnh - đã bị cấm tại Mỹ theo Đạo luật Dodd - Frank năm 2010. Đây chỉ là một trong những cách thao túng và thu lợi từ thị trường vàng trên thế giới.

Lật mặt những vụ thao túng thị trường vàng, chứng khoán - Ảnh 1.

Ủy ban Giao dịch hàng hóa tương lai Mỹ (CFTC) vừa cáo buộc một nhà giao dịch ở bang Nevada thao túng giá trên thị trường giao dịch hợp đồng tương lai vàng (Gold Future). CFTC cho biết ông Daniel Shak - người đứng đầu Quỹ phòng hộ SHK Management LLC - đã đặt lệnh mua các hợp đồng tương lai vàng và bạc số lượng lớn rồi hủy lệnh trước khi khớp lệnh, đồng thời đặt lệnh bán.

CFTC cáo buộc từ tháng 2-2015 đến tháng 3-2018, ông Daniel Shak đã thực hiện hành động này hàng trăm lần. Nói một cách dễ hiểu, đặt lệnh giả là hành vi người giao dịch tạo cơn sốt ảo trên thị trường bằng cách đặt một khối lượng lớn lệnh mua dù không có ý định mua thực sự rồi sau đó nhanh chóng hủy lệnh, để giá di chuyển theo hướng có lợi cho vị thế đặt lệnh mua hoặc bán của họ. Hành động thao túng thị trường nhằm tạo ra nhu cầu mua/bán ảo này được gọi là "spoofing".

Lật mặt những vụ thao túng thị trường vàng, chứng khoán - Ảnh 2.

Trụ sở Ủy ban Giao dịch hàng hóa tương lai Mỹ (CFTC) ở Washington - Mỹ. Ảnh: REUTERS

CFTC nhìn nhận bằng cách đặt các lệnh giả, ông Daniel Shak cố ý gửi tín hiệu sai lệch về cung hoặc cầu tăng nhằm lừa những nhà giao dịch khác thực hiện các lệnh ngược lại. Ủy ban này đang đề xuất các mức phạt tiền, cấm giao dịch hoặc lệnh cấm vĩnh viễn đối với các hành vi vi phạm Đạo luật trao đổi Hàng hóa (CEA).

Quyền Giám đốc Thực thi CFTC Gretchen Lowe cho rằng những cáo buộc của CFTC nhằm vào ông Daniel Shak cho thấy ủy ban sẽ mạnh tay xử lý theo luật ở mức tối đa những hành vi sai trái có khả năng làm suy yếu tính toàn vẹn của thị trường.

Bà Anna Golubova, nhà phân tích của trang thông tin chuyên về thị trường vàng thế giới Kitco News, nhận định một cá nhân hay tổ chức đặt giá mua hoặc bán rồi hủy lệnh trước khi khớp lệnh là một thủ đoạn thao túng thị trường.

10 năm trước, tờ Wall Street Journal đưa tin ông Daniel Shak từng đặt cược lớn vào vàng và đã thất bại, buộc phải thanh lý hợp đồng và trả tiền cho khách hàng. Vào thời điểm đó, quỹ đầu tư của ông Shak nắm giữ các hợp đồng tương lai vàng trị giá hơn 850 triệu USD, chiếm hơn 10% thị trường giao dịch hợp đồng tương lai.

Từ khoá "spoofing" đã chiếm sóng trên truyền thông trong những tuần qua khi thị trường chứng kiến vụ việc các nhà giao dịch của Tập đoàn Tài chính J.P.Morgan bị cáo buộc thao túng giá kim loại quý trong 8 năm, từ 2008 đến 2016.

Lật mặt những vụ thao túng thị trường vàng, chứng khoán - Ảnh 3.

Trụ sở Tập đoàn Tài chính J.P.Morgan ở TP New York - Mỹ. Ảnh: REUTERS

Lật mặt những vụ thao túng thị trường vàng, chứng khoán - Ảnh 4.

Theo hãng tin Reuters, cựu giám đốc bộ phận kim loại quý toàn cầu của Tập đoàn J.P.Morgan Michael Nowak, cựu giao dịch viên về kim loại quý Gregg Smith và cựu nhân viên Jeffrey Ruffo bị cáo buộc sử dụng chiến thuật spoofing để thao túng giá kim loại quý từ năm 2008-2016 trong phiên tòa đầu tháng 7 vừa rồi. Bà Lucy Jennings, công tố viên phụ trách mảng gian lận tài chính của Bộ Tư pháp Mỹ, cho biết vụ án này cho thấy âm mưu tội phạm bên trong một trong những ngân hàng lớn nhất Phố Wall. Để kiếm nhiều tiền hơn, họ đã bất chấp hành động gian lận.

Trước đó, vào năm 2020, nhằm dàn xếp vụ điều tra về hành vi thao túng thị trường đối với hợp đồng tương lai kim loại quý và trái phiếu kho bạc, Tập đoàn Tài chính J.P.Morgan đồng ý trả khoản tiền phạt gần 1 tỉ USD. Thỏa thuận sẽ khép lại các cáo buộc mà Bộ Tư pháp Mỹ, CFTC cũng như Ủy ban Chứng khoán và Sàn Giao dịch Mỹ (SEC) nhắm vào J.P.Morgan và sẽ không có bất kỳ giới hạn nào trong hoạt động kinh doanh của tập đoàn này.

Theo Bloomberg, mức phạt 920 triệu USD là con số kỷ lục đối với hành vi tạo ra giao dịch giả nhằm đẩy giá hợp đồng giao dịch kỳ hạn và trái phiếu chính phủ Mỹ lên cao mà J.P.Morgan thực hiện. Theo đài CNBC, hành vi này đã bị cấm từ sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008 và từ đó đã trở thành một trong những mối quan tâm đặc biệt của các cơ quan quản lý.

Dù việc đặt lệnh và sau đó hủy lệnh không phải là bất hợp pháp nhưng nó bị xem là trái phép nếu là một phần trong chiến lược nhằm lừa gạt những nhà giao dịch khác. Theo báo cáo của Bộ Tư pháp Mỹ, từ năm 2008-2016, những nhà giao dịch của JPMorgan ở chi nhánh New York, London và Singapore đã đặt lệnh mua hàng chục ngàn hợp đồng tương lai đối với các mặt hàng kim loại quý như vàng, bạc, bạch kim và paladi rồi hủy lệnh. Mục đích của họ là tạo ra những cơn sốt ảo để kiểm soát giá.

Lật mặt những vụ thao túng thị trường vàng, chứng khoán - Ảnh 5.

Tháng 1-2018, chính quyền Mỹ tuyên phạt 3 ngân hàng lớn của châu Âu và 8 cá nhân bị buộc tội thao túng thị trường kim loại quý. Theo đài CNBC, Bộ Tư pháp và CFTC cho biết Deutsche Bank, UBS và HSBC sẽ nộp khoản tiền phạt tổng cộng 46,6 triệu USD để giải quyết các cáo buộc thao túng thị trường kim loại quý thông qua "spoofing". Deutsche Bank bị phạt 30 triệu USD trong khi UBS phải trả 15 triệu USD và HSBC trả 1,6 triệu USD.

Lật mặt những vụ thao túng thị trường vàng, chứng khoán - Ảnh 6.

Ngân hàng Deutsche Bank từng nộp phạt tại Mỹ do liên quan đến các sai phạm giao dịch ngoại tệ, thao túng thị trường. Ảnh: REUTERS

Song song đó, Deutsche Bank, ngân hàng lớn nhất nước Đức, cũng phải chi thêm 205 triệu USD nộp phạt tại Mỹ do liên quan đến sai phạm giao dịch ngoại tệ, thao túng thị trường. Theo cáo buộc, các nhân viên giao dịch của Deutsche Bank đã tham gia các phòng Chat trực tuyến bao gồm nhiều bên mà ở đó các thông tin bí mật được các bên chia sẻ và giá ngoại tệ như USD và euro bị thao túng. Những vi phạm trên được phát hiện sau một cuộc điều tra kéo dài từ năm 2007-2013, cho thấy các nhân viên của nhiều ngân hàng đã thỏa thuận ngầm về lãi suất tham chiếu, như Libor (lãi suất cho vay liên ngân hàng London) và Euribor (lãi suất cho vay liên ngân hàng châu Âu), để kiếm lời trên số lượng tiền giao dịch trị giá tới 400 tỉ USD trên toàn cầu.

Án phạt với Deutsche Bank được đưa ra sau khi 4 đại gia ngân hàng khác là Citigroup, JPMorgan Chase, Barclays và Ngân hàng Hoàng gia Scotland thừa nhận sai phạm và phải nộp phạt tổng cộng hơn 2,5 tỉ USD. Vào tháng 4-2017, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) đã yêu cầu Deutsche Bank nộp phạt hơn 150 triệu USD vì các sai phạm này. Trước đó, năm 2013, ngân hàng này cũng đã bị Ủy ban châu Âu (EC) phạt 725 triệu euro vì các hành vi tương tự.

Lật mặt những vụ thao túng thị trường vàng, chứng khoán - Ảnh 7.

Hôm 24-3 vừa qua, các công tố viên Nhật Bản đã truy tố Công ty Chứng khoán SMBC Nikko Securities và bắt một số lãnh đạo cấp cao với cáo buộc thao túng thị trường, vi phạm Đạo luật về Sàn giao dịch và Các công cụ tài chính. Theo Bộ phận Điều tra Đặc biệt thuộc Văn phòng công tố Tokyo, các lãnh đạo công ty chứng khoán này đã tham gia bán khối lượng lớn cổ phiếu cho các cổ đông lớn. Nhằm nâng giá 5 mã cổ phiếu, bao gồm những cổ phiếu được niêm yết trên Sàn giao dịch chứng khoán Tokyo, họ đã đặt lệnh mua từ tháng 12-2019 đến tháng 11-2020.

Các công tố viên cáo buộc SMBC Nikko Securities đã tham gia một cách có hệ thống vào những giao dịch cổ phiếu trái quy định, làm tổn hại đến tính công bằng của thị trường. Trong trường hợp thao túng thị trường, hình phạt tối đa đối với một công ty là phạt tiền 700 triệu yen (khoảng 5,2 triệu USD).

Hồi đầu năm 2021, các bên có vai trò liên quan trong đợt giao dịch cổ phiếu công ty bán lẻ trò chơi điện tử GameStop (Mỹ) phải ra điều trần. Tuy nhiên, họ đã không thừa nhận hành vi thao túng thị trường khi cho rằng hành động của họ là phù hợp với các thông lệ kinh doanh. Những người sáng lập ứng dụng giao dịch Robinhood và diễn đàn trực tuyến Reddit là một trong những bên tham gia phiên điều trần.

Trong sự kiện trên, các quỹ phòng hộ của phố Wall - thường nắm giữ các vị thế bán khống đối với những cổ phiếu được dự báo giảm giá - phải đối đầu với một "làn sóng giao dịch" do phía mạng xã hội thúc đẩy nhằm gây tổn hại cho các nhà đầu tư có tổ chức lớn. "Cơn sốt" đã dẫn tới sự biến động chưa từng có trên phố Wall với mức tăng lên tới 400% đối với mã cổ phiếu GameStop. Điều đó khiến các nhà quản lý phải xem xét lại vai trò của mạng truyền thông xã hội, các quỹ phòng hộ và nền tảng giao dịch. Một số nhà quan sát cho rằng các nền tảng trên đều có hành vi thao túng thị trường.

Lật mặt những vụ thao túng thị trường vàng, chứng khoán - Ảnh 8.

Cổ phiếu GameStop tăng 400% trong tuần biến động lịch sử năm hồi 2021. Ảnh: REUTERS

Ông Keith Gill, nhà đầu tư nghiệp dư nổi tiếng trên diễn đàn WallStreetBets của Reddit, nói rằng những giao dịch của ông dựa trên nghiên cứu riêng chứ không phải vì mục đích gây hại cho các quỹ phòng hộ. Trong khi đó, ông Gabriel Plotkin, người sáng lập và Giám đốc đầu tư tại Melvin Capital Management, cho biết quỹ phòng hộ này không thao túng các giao dịch. Ông nói thêm rằng Melvin đã huỷ các lệnh bán khống của mình đối với cổ phiếu GameStop sau khi quỹ phải chịu khoản lỗ đáng kể vào thời điểm cổ phiếu này tăng từ 17 USD/cổ phiếu lên mức 483 USD/cổ phiếu. Người đồng sáng lập của Robinhood, ông Vlad Tenev, cũng nhấn mạnh rằng nền tảng giao dịch này đã làm đúng luật.


Lật mặt những vụ thao túng thị trường vàng, chứng khoán - Ảnh 9.

Vào năm 2018, SEC đã khởi kiện ông chủ hãng xe điện Tesla, tỉ phú Elon Musk về việc đăng tải "những thông tin không đúng sự thật và gây nhầm lẫn cho các nhà đầu tư" trên mạng xã hội Twitter. Cáo buộc nhằm vào thông tin đăng tải trên Twitter ngày 7-8 của ông Musk tiết lộ về việc đã "được bảo đảm tài chính" để tư nhân hóa công ty Tesla với giá 420 USD/cổ phiếu. SEC khẳng định tuyên bố của ông Musk là sai sự thật, đồng thời nhấn mạnh ông chưa thảo luận với bất kỳ nguồn đầu tư tiềm năng nào. 

Theo SEC, người giàu nhất thế giới này đã tự đưa ra mức giá tư nhân hóa của Tesla ở mức 420 USD/cổ phiếu và thông báo rộng rãi trên mạng xã hội mà không thảo luận vấn đề này với các thành viên trong hội đồng quản trị, nhân viên hay các chuyên gia tư vấn.

Tuyên bố nêu trên của ông Musk cùng nhiều thông báo liên quan khác trong vòng 3 giờ sau đó đã gây hoang mang và hỗn loạn đáng kể trên thị trường, dẫn đến thiệt hại cho nhiều nhà đầu tư cổ phiếu Tesla. Trong ngày 27-9-2018, tỉ phú Musk đã phản đối đơn kiện của SEC, gọi đây là một động thái thiếu công bằng. Ông Musk thông báo hủy bỏ kế hoạch tư nhân hóa 3 tuần sau đó. Một số cổ đông của Tesla cũng nộp đơn kiện, cáo buộc ông Musk đưa ra tuyên bố tư nhân hóa công ty nhằm thao túng giá cổ phiếu.

Lật mặt những vụ thao túng thị trường vàng, chứng khoán - Ảnh 10.

Tỉ phú Elon Musk, giám đốc điều hành hãng Tesla. Ảnh: REUTERS

XUÂN MAI - THY THƠ - NGUYÊN LÂM
Xuân Mai, Thy Thơ, Tấn Nguyên

Viết bình luận

CHUYÊN TRANG PHỤ NỮ

Email: phunu@nld.com.vn

NHẬN EMAIL MỚI HÀNG NGÀY

Đăng ký nhận tin mỗi ngày từ chuyên phụ nữ

Giấy phép số 115/GP- BTTTT cấp ngày 09 tháng 02 năm 2021 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tổng Biên tập: TÔ ĐÌNH TUÂN
Địa chỉ: 123 - 127 Võ Văn Tần, Phường Võ Thị Sáu, Quận 3 - TPHCM, Điện thoại: 028-3930.6262 / 028-3930.5376, Fax: 028-3930.4707. Email: toasoan@nld.com.vn
Bản quyền thuộc về Báo Người Lao Động. Các website khác đã được chúng tôi đồng ý cho khai thác thông tin, khi đăng lại phải ghi rõ nguồn: Theo Báo Người Lao Động (www.nld.com.vn).