Hội thảo khoa học về danh nhân Phan Huy Ích và dòng họ Phan Huy

22 Tháng 03, 2022 | 18:12

(NLĐO) - Nhân kỷ niệm 200 năm ngày mất của danh nhân Phan Huy Ích, ngày 22-3, Viện Nghiên cứu Hán Nôm - Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đã tổ chức hội thảo khoa học "Danh nhân Phan Huy Ích (1751-1822) và dòng họ Phan Huy"

Ban Tổ chức Hội thảo đã nhận được 18 bài viết của 19 tác giả, nhà khoa học đến từ nhiều đơn vị nghiên cứu và đào tạo trong nước cùng một số tác giả nước ngoài. 

Cụ Phan Huy Ích - tự Khiêm Phủ, Chi Hòa; hiệu Dụ Am, Đức Hiên - là con trai trưởng của cụ Phan Huy Cẩn, là cha của danh nhân Phan Huy Chú và là em rể của cụ Ngô Thì Nhậm. Từ nhỏ, Phan Huy Ích đã nổi tiếng thông minh, ham học. Năm 22 tuổi (1771), cụ thi Hương và đỗ Giải nguyên. Năm 1773, cụ giữ một chức quan nhỏ ở xứ Sơn Nam. Năm 1775, lúc 26 tuổi, cụ đỗ Đệ tam giáp đồng Tiến sĩ xuất thân; năm 1776 đỗ Khoa ứng chế, được bổ làm Hàn lâm Thừa chỉ.

Khi Nguyễn Huệ đem quân ra Bắc lần thứ 2 (1788), cụ Phan Huy Ích cùng một số danh nho khác như Vũ Huy Tấn, Đoàn Nguyễn Tuấn... được trọng dụng và bổ nhiệm chức quan. Sau khi quân Tây Sơn đánh bại quân Thanh năm 1789, cụ được giao cùng anh vợ là Ngô Thì Nhậm phụ trách việc ngoại giao với nhà Thanh.

Năm 1792, cụ Phan Huy Ích được thăng chức Thị trung Ngự sử, rồi Thượng thư Bộ Lễ. Sau khi vua Quang Trung mất (1792), cụ vẫn được giao phụ trách việc từ hàn và ngoại giao. 

Sang thời Nguyễn, cụ Phan Huy Ích lui về ẩn cư dạy học, làm thơ nhưng vẫn cố vấn về bang giao với nhà Thanh cho triều vua Gia Long, thảo những văn kiện gửi nhà Thanh như "Thụ phong trần tạ biểu". Cụ qua đời vào năm Minh Mệnh thứ 3 (1822), hưởng thọ 73 tuổi.

PGS-TS Nguyễn Tuấn Cường- Viện trưởng Viện Nghiên cứu Hán Nôm, Trưởng Ban Tổ chức hội thảo - cho biết dòng họ Phan Huy ở Sài Sơn vốn có nguồn gốc từ dòng họ Phan Huy nổi tiếng về khoa bảng và sĩ hoạn (người làm quan) ở làng Thu Hoạch, huyện Thiên lộc, phủ Đức Quang, trấn Nghệ An (nay thuộc xã Thạch Châu, huyện Lộc Hà, tĩnh Hà Tĩnh).

Đến đời thứ 7, cụ Phan Huy Cận (1722 - 1789) quyết định chuyển cư đến xã Thụy Khuê, huyện Yên Sơn, phủ Quốc Oai (nay thuộc xã Sài Sơn, huyện Quốc Oai, TP Hà Nội), từ đó lập nên một nhánh Phan Huy Sài Sơn, tiếp tục phát triển truyền thống hào hùng của tổ tiên dòng họ Phan Huy ở Hà Tĩnh xưa. 

Trong số các danh nhân của dòng họ Phan Huy ở Sài Sơn, Dụ Am Phan Huy Ích có vị trí nổi bật. Cụ thuộc đời thứ 8 của dòng họ.

Tại hội thảo, các tham luận đã đi sâu phân tích về thân thế, sự nghiệp, văn bản trước tác, thành tựu thơ văn… của danh nhân Phan Huy Ích, đặt trong mối quan hệ với dòng họ Phan Huy đất Sài Sơn cũng như trong nền văn hóa Việt Nam thời trung đại.

Trong các chủ đề và vấn đề được đặt ra trong hội thảo này, một số vấn đề đã được các nhà nghiên cứu trước đây tìm hiểu, bàn thảo khá nhiều, nhưng cũng có những vấn đề được đề xuất mới và bước đầu đề xuất phương án, quan điểm để giải quyết.

Hội thảo đã nhận được lời chúc mừng của ông Ban Ki Moon - nguyên Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc, Giám đốc Quỹ Ban Ki-Moon Vì một tương lai tốt đẹp hơn. Ông Ban Ki Moon nhấn mạnh: "Phan Huy Ích, một nhà ngoại giao vĩ đại, đã cống hiến cho 3 triều đại, từ nhà Lê, nhà Tây Sơn cho đến nhà Nguyễn. Tôi xin chúc dòng họ Phan tiếp tục sản sinh ra những người con cống hiến cho Tổ quốc Việt Nam. Tôi mong chờ sự thành công của hội thảo và hy vọng rằng mối quan hệ giữa Hàn Quốc và Việt Nam sẽ bền lâu".

Ông Ban Ki- Moon cho biết ngày 20-5-2015, với tư cách là Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc, ông đã có chuyến thăm Việt Nam và gặp gỡ Chủ tịch nước Trương Tấn Sang cùng các vị lãnh đạo cấp cao của nhà nước. "Tôi nhớ rằng khi đó, tôi có đến nhà của ông Phan Huy Thanh ở Hà Nội và dâng hương tại từ đường nhà ông. Tôi rất mong được dịp trở lại Việt Nam và được gặp các vị thân tộc dòng họ Phan" - ông bày tỏ.

hàn quốc.

Ông Ban Ki Moon trong đoạn ghi hình lời phát biểu chúc mừng gửi tới Ban Tổ chức hội thảo

B.T.V

Viết bình luận

CHUYÊN TRANG PHỤ NỮ

Email: phunu@nld.com.vn

NHẬN EMAIL MỚI HÀNG NGÀY

Đăng ký nhận tin mỗi ngày từ chuyên phụ nữ

Giấy phép số 115/GP- BTTTT cấp ngày 09 tháng 02 năm 2021 của Bộ Thông tin và Truyền thông
Tổng Biên tập: TÔ ĐÌNH TUÂN
Địa chỉ: 123 - 127 Võ Văn Tần, Phường Võ Thị Sáu, Quận 3 - TPHCM, Điện thoại: 028-3930.6262 / 028-3930.5376, Fax: 028-3930.4707. Email: toasoan@nld.com.vn
Bản quyền thuộc về Báo Người Lao Động. Các website khác đã được chúng tôi đồng ý cho khai thác thông tin, khi đăng lại phải ghi rõ nguồn: Theo Báo Người Lao Động (www.nld.com.vn).