Với những nguyên liệu như gạo nếp, đỗ xanh, thịt lợn được gói vào lá dong, bánh chưng đã trở nên vô cùng quen thuộc với bất cứ người người Việt Nam nào mỗi dịp Tết đến. Ngày nay, ngoài những nguyên liệu truyền thống, bánh chưng còn được thêm vào những nguyên liệu khác lạ, tạo ra những chiếc bánh độc đáo, vừa quen thuộc, vừa mới mẻ lạ lẫm.
Bánh chưng gấc đỏ
Thay vì giống như thông thường, gạo nếp sẽ được trộn với gấc tươi, làm nên điểm khác biệt của bánh chưng gấc, tuy nhiên, những nguyên liệu khác bao gồm đỗ xanh, thịt lợn vẫn giữ nguyên như bánh chưng truyền thống.
Bánh chưng gấc có màu đỏ tươi vô cùng bắt mắt. Vị ngọt, ngậy từ gấc kết hợp đậu xanh mềm dẻo và thịt lợn thơm béo ngậy tạo nên hương vị bánh chưng rất riêng.
Hiện tại, bánh chưng gấc trên thị trường đang có giá khoảng 70.000 - 150.000 đồng/chiếc.
Bánh chưng cốm
Bánh chưng cốm ngày càng trở nên hấp dẫn với đông đảo người tiêu dùng bởi hương vị thơm mát của cốm kết hợp hoà quyện với hương vị của nhân thịt, đậu xanh và tiêu đen. Điểm đặc biệt nhất của bánh chưng cốm là màu xanh bắt mắt hơn hẳn bánh chưng thường.
Để làm bánh chưng cốm, người ta trộn gạo nếp với cốm khô để làm lớp vỏ ngoài của bánh. Nhân của bánh chưng cốm có thể là nhân ngọt hoặc nhân mặn. Đối với nhân mặn, người ta thêm gia vị vào thịt mỡ, đỗ xanh, gạo nếp để hương vị đậm đà hơn.
Còn nhân ngọt thì phần đỗ xanh được nấu giống chè kho, cũng có thể cho thêm thịt nạc vào bên trong.
Cốm càng nhiều màu xanh thì bánh càng lên màu xanh tươi mắt. Bánh chưng cốm được làm từ cốm nên khi bóc ra vỏ ngoài của bánh hơi ướt hơn so với thông thường nhưng bù lại rất dẻo, mềm.
Năm nay, người tiêu dùng có thể dễ dàng đặt mua bánh chưng cốm thông qua các sàn thương mại điện tử với giá từ 70.000 - 100.000 đồng/chiếc có trọng lượng khoảng từ 1 - 1,3kg.
Bánh chưng đen
Bánh chưng đen là đặc sản mừng năm mới của người Tày ở huyện Bắc Sơn (Lạng Sơn). Loại bánh này được gói theo hình trụ dài giống bánh tét hay bánh gù Màu đen trong bánh chưng được tạo nên từ tro của thân cây núc nác hoặc những cọng rơm nếp to.
Bánh chưng đen là đặc sản của người dân tộc Tày.
Tất cả các nguyên liệu làm bánh từ lúa nếp, thảo quả cho đến thịt lợn, đỗ xanh... đều đặc biệt vì mang đậm phong vị vùng cao. Người Tày làm bánh chưng đen để thờ cúng ông bà, tổ tiên và mời khách đến chơi nhà vào ngày Tết.
Người dùng cũng có thể dễ dàng đặt mua loại bánh chưng này từ những cá nhân rao bán trên mạng hoặc qua sàn thương mại điện tử. Giá bánh chưng đen khoảng 35.000 đồng/chiếc.
Bánh chưng ngũ sắc
Bánh chưng ngũ sắc có 5 màu sắc khác biệt, tượng trưng cho ngũ hành kim - mộc - thuỷ - hoả - thổ là màu vàng - xanh - tím - đỏ - trắng. Bánh chưng ngũ sắc với ý nghĩa mang đến sự may mắt và bình an cho năm mới.
Những chiếc bánh ngũ sắc không chỉ độc đáo ở màu sắc mà còn có hương vị rất thơm, có sự hòa quyện của 5 vị khác nhau nên ăn không bị ngán.
Bánh chưng ngũ sắc.
Hiện tại, không chỉ có các địa chỉ nhận đặt bánh chưng có bán bánh chưng ngũ sắc, mà tại nhiều hệ thống siêu thị, bánh chưng ngũ sắc cũng được bày bán với giá khoảng 90.000 - 100.000 đồng/cái 950g.
Độc lạ bánh chưng nhân cá chép đồng
Ở Bắc Kạn, ngoài những đặc sản nổi tiếng như tôm chua Ba Bể, bánh coóc mò, xôi đăm đeng, ra sắng (rau ngót rừng), miến dong Na Rì, thịt lợn gác bếp,… còn có một món ngon khác khiến ai lần đầu nghe tên cũng không khỏi ngạc nhiên. Đó chính là món bánh chưng nhân cá chép.
Đúng như tên gọi, bà con dân tộc Tày ở Bắc Kạn đã sáng tạo món bánh cổ truyền của người Việt bằng phần nhân lạ miệng được làm từ nguyên liệu là cá chép đồng.
Theo người dân địa phương, không ai rõ món bánh chưng nhân cá chép có từ khi nào, chỉ biết rằng, cứ vào dịp tháng 7 Âm lịch hàng năm, người dân địa phương lại làm món bánh này để dâng lên thờ cúng tổ tiên.
Món bánh chưng nhân cá chép độc đáo của một bộ phận người Tày sinh sống tại tỉnh Bắc Kạn. Ảnh: Huyền Bún.
Thu Huyền (SN 1996, người dân tộc Tày, hiện sống ở huyện Na Rì, tỉnh Bắc Kạn) cho biết, món bánh chưng nhân cá chép (người địa phương còn gọi là pẻng ho) hiện chưa được nhiều người biết đến. Ở Bắc Kạn, chủ yếu người Tày tại huyện Na Rì và Ba Bể mới làm món bánh này.
Và tùy theo thói quen, văn hóa của từng địa phương mà cách làm bánh cũng có sự khác nhau, như nơi dùng lá gừng, nơi khác lại dùng rau răm để khử mùi tanh của cá khi làm nhân bánh.
Được biết, nguyên liệu chính để làm món bánh này gồm gạo nếp nương, thịt mỡ, cá chép đồng, thêm rau răm hoặc lá gừng và một số gia vị khác.
Ngoài gạo nếp nương được tuyển chọn kỹ lưỡng, người bản địa sẽ sử dụng cá chép được nuôi thả trong ruộng lúa. Ở đây, khoảng từ tháng 4, tháng 5 âm lịch, người dân khi trồng lúa sẽ thả luôn cá chép đồng vào ruộng. Ruộng không bón phân hay phun thuốc để đảm bảo sạch.
Loại cá này có kích thước khá nhỏ, chỉ bằng hai ngón tay nhưng được nuôi thả tự nhiên nên có vị thơm ngon đặc trưng, khi nấu sẽ mềm nhừ, ăn lạ miệng.
Cách rằm tháng 7 độ vài ngày, người ta bắt đầu thu hoạch cá. lùa cá chạy vào cái hủng ở cuối ruộng rồi bắt lấy. Những con chép ban đầu chỉ nhỏ bằng đầu tăm, sau vài tháng đã tăng kích thước, to chừng 2-3 đầu ngón tay. Để cá sạch, bà con địa phương còn cho cá vào giỏ, treo ở giữa dòng suối từ 3 đến 4 ngày. Khi mang về nhà, cá trắng tinh, sạch sẽ.
Cá sau khi bắt về được đem làm sạch, sơ chế kỹ càng rồi trộn cùng lá gừng thái nhỏ và chút gia vị để khử mùi tanh và tăng độ đậm đà.
Một số công đoạn chế biến món bánh chưng nhân cá chép độc đáo. Ảnh: Huyền Bún.
Sau khi chuẩn bị xong các nguyên liệu, người ta tiến hành gói bánh. Cách gói không khác bánh chưng truyền thống nhưng chủ yếu được gói theo hình tròn, thuôn dài giống bánh tét. Bánh được luộc từ 12 đến 15 tiếng để đảm bảo phần nhân cá chép chín mềm nhừ xương, còn gạo dẻo, thơm nức mũi.
Khi bánh chín, người ta vớt bánh ra, treo lên cao cho ráo nước.
Với nhiều người, thoạt nghe tên đã tò mò không biết món bánh chưng cá chép có hương vị ra sao. Thậm chí có người còn dè chừng, nghi ngờ sự kết hợp giữa món bánh cổ truyền với phần nhân lạ lẫm.
Tuy nhiên, nếu có cơ hội thưởng thức, thực khách sẽ dễ dàng bị món bánh độc đáo này chinh phục bởi mùi thơm hòa quyện từ thịt mỡ với lá gừng, làm lấn át hết vị tanh của cá. Phần nhân cá chép cũng mềm nhừ, béo ngậy, khi ăn không sợ bị hóc xương.
Món bánh chưng nhân cá chép được nhận xét khá kén người ăn nhưng nếu ăn quen sẽ thấy thích thú bởi hương vị khác biệt, khó tìm thấy ở bất cứ đâu.
Chị Huyền hào hứng gói bánh chưng nhân cá chép trong dịp lễ đặc biệt tại quê nhà.
Theo Thu Huyền, vì món bánh này chưa phổ biến, gần như chỉ có ở 2 huyện Na Rì và Ba Bể ở Bắc Kạn nên ít được du khách biết tới. Và mỗi năm, người Tày ở đây chỉ làm bánh vào rằm tháng 7 nên nếu thực khách muốn thưởng thức bánh chưng nhân cá chép thì phải đặt trước mới có.
Cô gái người dân tộc Tày cũng tiết lộ, vào ngày Tết cổ truyền, bà con địa phương vẫn gói bánh chưng nhân đậu, thịt như nhiều nơi khác. Ngoài ra còn có bánh chưng nhân lạc đỏ khá lạ miệng và dễ ăn.
