Người phụ nữ lãnh cảm, theo cách hiểu thông thường, là người không cảm thấy hoặc gần như không có hứng thú gì trong hành vi tình dục, một số thậm chí còn cảm thấy ghê sợ với chuyện tình dục, dù đó là chồng hay người tình. Chỉ đến đầu thế kỷ trước (thế kỷ 20), các nhà khoa học mới rọi sáng phần nào vào khu vực bí hiểm của tâm trí phụ nữ và từ đó giải thích về bản chất rối rắm của cái gọi là lãnh cảm phụ nữ.

Thực tế có một số phụ nữ không chỉ không hề biết đến cảm giác đỉnh điểm mà kể cả ham muốn và khoái cảm tình dục. Đau khổ hơn nữa là cả niềm vui được làm mẹ họ cũng không được hưởng. Họ là những người được xếp vào nhóm “lãnh cảm đích thực”. Người ta đã khám phá ra rằng ham muốn, hưng phấn tình dục, khoái cảm hay đỉnh điểm của nó là khoái cực là cả một cơ chế cảm xúc phức tạp và được chi phối bởi các tuyến nội tiết.

Nếu một bé gái ra đời với những tuyến nội tiết không phát triển (giống như trẻ sinh ra có não nhỏ hay không có não) thì không sản xuất ra được những hoóc môn cần thiết cho cơ chế phát sinh cảm xúc tình dục. Trong trường hợp này y học đành bó tay và đến tuổi trưởng thành, cơ quan sinh dục trong (tử cung và buồng trứng) của người đó cũng chỉ phát triển tương ứng với trẻ 10-12 tuổi, vú nhỏ, cơ quan sinh dục ngoài nhi tính, lông mọc thưa ở mô vệ nữ, kinh nguyệt ít và ngắn hay hoàn toàn không có. Tất nhiên không thể có thai, cũng không thể có chức năng tình dục bình thường và là dẫn chứng đầu tiên về lãnh cảm đích thực bẩm sinh ở phụ nữ.

Ngoài ra, những phụ nữ bị trục trặc bẩm sinh nhưng không phải ở cơ quan sinh dục mà ở sự hình thành bản sắc giới (sự cảm nhận mình thuộc giới nào) và xu hướng tính dục (hấp dẫn tính dục với giới nào đó) thì cũng bị rối loạn chức năng tình dục.

Hai nhóm kể trên là lãnh cảm đích thực, là một trạng thái bệnh lý (do một khiếm khuyết về sinh lý hoặc tâm trí). Nó khác với dạng lãnh cảm hình thức (bề ngoài), trong đó những phụ nữ không cảm thấy có khoái cực vì “họ chưa gặp được người đàn ông họ yêu”, kể cả những trường hợp người phụ nữ hoàn toàn không có khoái cảm gì sau nhiều năm chung sống với chồng cho tới khi gặp một người tình.

Tuy nhiên, cần phân biệt lãnh cảm đích thực là một trạng thái bệnh lý (một khiếm khuyết về sinh lý hoặc tâm trí) với lãnh cảm hình thức (bề ngoài).

Cách nào để cải thiện

Cảm xúc tình dục nữ giống như một kho báu giấu kín trong hang động mà người nam cần học câu thần chú để mở cửa hang. Câu thần chú ở đây lại chính là khả năng nhận biết những “nút bấm” cảm giác trên cơ thể phụ nữ để đi vào thế giới cảm xúc của họ. Mỗi phụ nữ có những “nút bấm” khác nhau, không ai giống ai.

Sự khác biệt cơ bản về khu vực cảm xúc tình dục giữa nam nữ là ở nam thì tập trung còn ở nữ thì phân tán trên toàn bộ cơ thể nhưng thường chỉ khu trú ở một số vùng như âm vật, môi nhỏ và âm đạo.

Ngoài ra, cũng còn nhiều điểm nhạy cảm khác ngoài cơ quan sinh dục như môi, tai, mí mắt, cổ, đầu vú... đôi khi sự kích thích có thể dẫn đến khoái cực (Moraglia nói đến 14 điểm trên cơ thể phụ nữ có thể đạt được cảm giác đó). Những khu vực phát sinh cảm giác đó có tác dụng quan trọng để phá vỡ sự lạnh băng hình thức ở phụ nữ, cho nên Stekel đã nói rằng “không có người phụ nữ lãnh cảm mà chỉ có người nam giới vụng về”. Nguyên nhân “lãnh cảm hình thức” nói trên có thể chữa trị dễ dàng nhờ hiểu biết.

Yếu kém về sinh lý (liệt dương) hay xuất tinh sớm kéo dài ở người chồng cũng góp phần dẫn đến chứng lãnh cảm ở người vợ. Phụ nữ cần nhiều thời gian để khởi động, nhưng nếu nam giới lại “tuột xích sớm” hay “chưa đến chợ đã hết tiền” hay không thể hiện được nam tính thì sẽ làm thui chột dần ham muốn tình dục ở người nữ.

Một số phụ nữ có cấu trúc giải phẫu cơ quan sinh dục hơi khác thường khiến cho ở tư thế tình dục thông thường họ chẳng cảm thấy gì nhưng lại có khoái cảm mạnh ở tư thế mang dấu ấn nguyên thủy. Lý do là khu vực phát sinh cảm giác bị đứng ngoài cuộc nếu hành động tình dục diễn ra ở tư thế quy ước (mặt đối mặt hay nữ nằm dưới) và người nữ không đạt được khoái cực.

Khám phá để hòa hợp cả về mặt tâm hồn và tình dục là chuyện cần làm suốt đời của những cặp bạn tình có văn hóa vì chẳng có gì bất biến trên đời, kể cả cảm xúc, tính tình, sở thích...